Waterfiltergebouw gered

Wat een feest! Wat een feest om te mogen kijken in het waterfiltergebouw uit 1911 aan de Grootslaan in Haren. En wat een respect voor de enthousiaste groep die hergebruik mogelijk maakte. Want dit rijksmonument was door zijn voormalige functie eigenlijk volledig ongeschikt voor ieder ander toekomstig gebruik. Het gebouw bestond namelijk uit een verzameling betonnen waterbakken en een onwrikbaar stalen buizenstelsel. Er was nauwelijks ruimte tussen de bakken en de buizen.

Niets is onmogelijk vonden de ontwikkelaars, dus ze hielden vol. Maar het heeft wel 12 jaar geduurd voordat het klaar was. En als je er vroeger én nu geweest bent, zoals ik, dan snap je waarom het zo lang geduurd heeft. Waarom? A. Het was een rijksmonument en veranderen is dan heel lastig; B. het slopen van de betonnen waterbakken zou met heel veel geweld moeten plaatsvinden en wat blijft er dan over van het casco; C. enkele bezwaarmakers uit de buurt zorgden voor veel vertraging. En natuurlijk was er de complexiteit van de opgave. En tenslotte het kostenplaatje. Want de hele operatie leverde ”slechts” vier woningen op.

Nu het klaar is moet je aan de buitenkant de verschillen zoeken. Beide plaatjes van oud en nieuw tonen deze verschillen. Natuurlijk, er is gezorgd voor lichttoetreding in de appartementen. Daarvoor is de uitbouw, die toch al niet zo fraai was, verwijderd. Maar de mooie onderliggende draagkonstruktie is gebleven, waardoor er een prachtig terras op het zuiden is ontstaan. De moeilijkste ingreep is echter nauwelijks zichtbaar: in de raamopeningen van het gebouw zaten namelijk slechts glazen lamellen, waardoor de wind in het gebouw vrij spel had. Dat kwam het proces van waterzuivering ten goede. In dezelfde openingen zijn nu kozijnen met glas geplaatst, met behoud van de schuine sleuven waarin de lamellen staken.

Dat laatste is alleen binnen zichtbaar. En daarom was het zo fijn om eens rondgeleid te worden. Dan zie je ook dat die kozijnen aan de binnenzijde schuifluiken hebben, waarmee de hoeveelheid wind in het gebouw kon worden gereguleerd. Ook is nog goed zichtbaar waar de betonbakken vroeger hebben gezeten, door de voormalige aanhechtingen aan de konstruktie. Het geeft ook aan hoe inventief de ontwikkelaars zijn geweest met het invoegen van de verdiepingen: een ruimtelijk spel van vides en trappen maken van het wonen een beleving. Onder het dak zijn nog in iedere woning de lichtstraten in het dak zichtbaar, die nu voor een prachtig effect zorgen.

De wijze waarop dit erfgoed een nieuw leven heeft gekregen wordt door veel monumenten-deskundigen uiterst gewaardeerd. Het zou terecht zijn dat het project binnenkort met architectuurprijzen wordt beloond.